zamówienia publiczne | Co do zasady

Już niedługo, bo w listopadzie 2018 r. mają być dostępne wyniki pilotażowego programu prowadzonego przez Główny Urząd Statystyczny (GUS) dotyczącego waloryzacji kontraktów drogowych. Środowisko budowlane z pewnością wiąże z tym programem duże nadzieje. Powstaje jednak pytanie, co się stanie, gdy także nowa metodologia nie spełni oczekiwań pokładanych w niej zapewne przez branżę budowlaną.

Prawo zamówień publicznych reguluje sposób eliminowania wykonawców niespełniających postawionych im wymogów. Wymogi te są związane m.in. z uczciwością wykonawcy (brak karalności za czyny zabronione). Sankcja w postaci wykluczenia z przetargu może być nałożona na wykonawcę nie za czyny popełnione przez ten podmiot, lecz za czyny zabronione popełnione w związku z działalnością podmiotu zbiorowego przez osoby fizyczne działające w jego imieniu lub jego interesie.

Zgodnie z generalną zasadą zamawiający zwracają się z żądaniem udzielenia wyjaśnień, gdy zaoferowana cena, koszt lub ich istotne części składowe wydają się im rażąco niskie oraz budzą wątpliwości co do możliwości wykonania przedmiotu zamówienia. Art. 90 ust. 1 p.z.p. w obecnym brzmieniu nie określa już sztywnych, matematycznych reguł badania rażąco niskiej ceny. Zwrócenie się do wykonawcy o wyjaśnienia jest co do zasady uzależnione od oceny jego oferty przez zamawiającego.

W postępowaniach powyżej progów unijnych odwołanie wnosi się zasadniczo w terminie 10 dni. Czasem data początkowa tego terminu nie będzie identyczna z datą otrzymania określonej informacji od zamawiającego. W przypadku braku aktywności informacyjnej zamawiającego termin ten trzeba liczyć od dnia, w którym przy zachowaniu należytej staranności można było powziąć wiadomość o okolicznościach stanowiących podstawę wniesienia odwołania.

Wykazanie braku przesłanek wykluczenia, często wymaga weryfikacji dokumentów wydawanych przez zagraniczne organy. Inaczej jest w przypadku zakazu ubiegania się o udzielenie zamówienia – jeśli nie orzekł o tym polski sąd, w trybie Kodeksu postępowania karnego, wykonawca nie musi podlegać wykluczeniu.

Europejski system zamówień publicznych to jeden z fundamentów funkcjonowania wspólnego rynku, dlatego głównym zadaniem przepisów prawa w tej dziedzinie jest realizacja swobód traktatowych, co w tym przypadku oznacza zapewnienie swobodnego dostępu do zamówień na terenie UE dla wykonawców z różnych państw członkowskich. W tym celu prawo europejskie nie tylko wymaga stosowania zasady równego traktowania, uczciwej konkurencji i przejrzystości, ale dąży do usunięcia barier w dostępie do rynku, także tych które nie mają dyskryminacyjnego charakteru, ale są nieproporcjonalne. Interpretacja i stosowanie prawa zamówień publicznych w sposób abstrahujący od powyższego celu prowadzi do nadmiernego formalizmu i powoduje, że procedury zamówieniowe stają się niezrozumiałe, a rezultaty leżące u podstaw prawa zamówień publicznych wypaczone.

Zamawiający, który realizuje inwestycję w systemie „buduj”, zgodnie z istotą tego systemu bierze na siebie ryzyko dostarczenia kompletnej dokumentacji. Ponosi również ryzyko tego, że jego dokumentacja może okazać się niekompletna lub zdezaktualizowana.

Nieostateczna decyzja podatkowa, której nie nadano rygoru natychmiastowej wykonalności, nie podlega wykonaniu. Nieostateczność decyzji nie uchroni jednak wykonawcy przed wykluczeniem z postępowania, jeśli zamawiający przewidział w ogłoszeniu lub SIWZ możliwość wykluczenia wykonawcy naruszającego obowiązki dotyczące płatności podatków.

Obowiązkowa ocena efektywności realizacji przedsięwzięcia w ramach PPP, możliwość uzyskania opinii dotyczącej zasadności realizacji inwestycji w tym trybie, test PPP dla projektów droższych niż 300 milionów złotych, realizacja projektu PPP przez spółkę celową partnera prywatnego – to tylko niektóre ze zmian wprowadzanych ustawą podpisaną właśnie przez Prezydenta.

Nawet wykonawca, którego zasoby są rozdysponowane w momencie ubiegania się o zamówienie, a w przeszłości powinęła mu się noga przy wykonywaniu umowy, może zdobywać kolejne kontrakty.

Urząd Zamówień Publicznych zajął stanowisko w przedmiocie formy pełnomocnictwa do podpisania elektronicznego Jednolitego Europejskiego Dokumentu Zamówienia. Wystarczy zwykła forma pisemna.

Wykonawca, który przygotował dokumentację stanowiącą podstawę opisu przedmiotu zamówienia, jeśli chce wziąć udział w przetargu, musi udowodnić, że jego udział nie zakłóci konkurencji. Czasem dowodu takiego nie da się skutecznie przeprowadzić, bo przewaga konkurencyjna takiego wykonawcy nad resztą jest niezaprzeczalna.