Rekomendacje KNF dla zakładów ubezpieczeń dotyczące dystrybucji ubezpieczeń – najważniejsze informacje | Co do zasady

26 czerwca 2026 r. Komisja Nadzoru Finansowego podjęła Uchwałę nr 190/2026 w sprawie wydania Rekomendacji dla zakładów ubezpieczeń dotyczących dystrybucji ubezpieczeń. Dokument ten stanowi istotny krok w procesie porządkowania zasad dystrybucji produktów ubezpieczeniowych na polskim rynku i wyznacza nowe standardy, do których zakłady ubezpieczeń będą zobowiązane się dostosować.

Rekomendacje z czerwca 2026 r. zastępują Wytyczne dla zakładów ubezpieczeń dotyczące dystrybucji ubezpieczeń z 24 czerwca 2014 r.

Podstawa prawna i charakter prawny rekomendacji KNF

Rekomendacje z czerwca 2026 r. zostały wydane na podstawie art. 365 ust. 1 pkt 2 lit. a–c ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej („u.d.u.r.”). Przepisy te upoważniają organ nadzoru do wydawania rekomendacji skierowanych do zakładów ubezpieczeń m.in. w celu zapewnienia zgodności ich działalności z przepisami prawa oraz zapobiegania naruszaniu interesów ubezpieczających, ubezpieczonych lub uprawnionych z umów ubezpieczenia.

Rekomendacje KNF nie stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa, ponieważ Komisja Nadzoru Finansowego nie posiada kompetencji prawodawczych. Mają one charakter tzw. soft law, czyli niewładczych i nienormatywnych aktów działania administracji. Ich funkcją jest przede wszystkim wyznaczanie standardów rynkowych oraz wskazywanie, jaka – w ocenie organu nadzoru – jest prawidłowa interpretacja przepisów prawa powszechnie obowiązującego.

Choć niestosowanie się do rekomendacji nie stanowi samo w sobie podstawy do nałożenia sankcji, ich treść odzwierciedla podejście nadzorcze KNF. W praktyce brak ich wdrożenia może skutkować działaniami nadzorczymi, a w konsekwencji stwierdzeniem naruszeń przepisów prawa, co może prowadzić do zastosowania sankcji wobec zakładu ubezpieczeń. Rekomendacje pełnią zatem głównie funkcję komunikacyjną – wskazują uczestnikom rynku oczekiwany przez organ nadzoru sposób stosowania przepisów.

Zgodnie z art. 365 ust. 5 u.d.u.r. rekomendacje KNF są stosowane zgodnie z zasadą „zastosuj lub wyjaśnij”. Oznacza to, że zakłady ubezpieczeń, które nie stosują się do rekomendacji lub nie planują ich wdrożenia, powinny przedstawić sposób, w jaki zamierzają osiągnąć cele wskazane przez KNF.

Termin wdrożenia Rekomendacji z czerwca 2026 r.

Rekomendacje z czerwca 2026 r. powinny być stosowane przez zakłady ubezpieczeń najpóźniej od 1 lipca 2027 r., z wyjątkiem rekomendacji 7.9 dotyczącej części oszczędnościowej produktu, która powinna być stosowana najpóźniej od 1 lipca 2028 r.

Jeżeli zakład ubezpieczeń nie zamierza stosować się do sposobu działania wskazanego w Rekomendacjach z czerwca 2026 r., to – zgodnie z zasadą „zastosuj lub wyjaśnij” – powinien przekazać do Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego, najpóźniej do 15 lipca 2027 r., informację o tym, w jaki sposób zamierza osiągnąć cele, dla realizacji których rekomendacje zostały wydane. Otrzymane informacje zostaną ujawnione na stronie internetowej organu nadzoru.

Cel wydania Rekomendacji z czerwca 2026 r.

Jak wynika z uzasadnienia, Rekomendacje z czerwca 2026 r. mają na celu w szczególności:

• zapewnienie jednolitego i spójnego stosowania przepisów prawa przez zakłady ubezpieczeń,
• eliminację zidentyfikowanych nieprawidłowości w zakresie dystrybucji ubezpieczeń, zarówno prowadzonej bezpośrednio, jak i z udziałem pośredników ubezpieczeniowych oraz przedsiębiorców, o których mowa w art. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń („u.d.u.”),
• zapobieganie oferowaniu produktów ubezpieczeniowych niezgodnych z wymaganiami i potrzebami klientów,
• zapobieganie oferowaniu produktów ubezpieczeniowych, które nie zapewniają klientom odpowiedniej wartości.

Adresaci Rekomendacji z czerwca 2026 r.

Rekomendacje z czerwca 2026 r. skierowane są do:

• krajowych zakładów ubezpieczeń,
• głównych oddziałów zagranicznych zakładów ubezpieczeń, z uwzględnieniem ich specyfiki organizacyjnej, związanej z ustawowo określonym funkcjonowaniem w strukturze głównego oddziału stanowisk dyrektora głównego oddziału i jego zastępcy,
• zagranicznych zakładów ubezpieczeń z siedzibą w państwach członkowskich Unii Europejskiej lub państwach członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – stronach umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym, wykonujących działalność ubezpieczeniową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na zasadach określonych w ustawie o działalności ubezpieczeniowej, w ramach swobody przedsiębiorczości (przez oddział) lub w ramach swobody świadczenia usług – w zakresie rekomendacji od 4 do 28, zgodnie z zasadami dobra ogólnego.

Ponadto rekomendacje od 11 do 23 będą miały zastosowanie odpowiednio do współpracy zakładów ubezpieczeń z podmiotami wpisanymi do właściwego rejestru pośredników w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej, które wykonują działalność agencyjną albo działalność brokerską na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez oddział lub w inny sposób niż przez oddział, w ramach swobody świadczenia usług.

Czego dotyczą Rekomendacje z czerwca 2026 r.

Rekomendacje obejmują szeroki zakres zagadnień związanych z dystrybucją ubezpieczeń, w szczególności dotyczących:

• obowiązków zarządu i rady nadzorczej zakładu ubezpieczeń,
• organizacji czynności dystrybucyjnych zakładu ubezpieczeń,
• konstrukcji produktów ubezpieczeniowych w kontekście ich wartości dla klienta,
• oceny wymagań i potrzeb klientów oraz innych obowiązków informacyjnych w procesie dystrybucji prowadzonej przez pracowników wykonujących czynności dystrybucyjne zakładu ubezpieczeń,
• współpracy zakładu ubezpieczeń z agentami, brokerami oraz z przedsiębiorcami, o których mowa w art. 2 u.d.u.,
• umów ubezpieczenia grupowego,
• konfliktu interesów,
• systemu kontroli wewnętrznej, funkcji audytu wewnętrznego oraz funkcji zgodności z przepisami.

Najnowszy zestaw wytycznych KNF zawiera 30 głównych rekomendacji, które doprecyzowane są przez dalsze rekomendacje szczegółowe. Główne rekomendacje są następujące:

Podsumowanie

Rekomendacje KNF z czerwca 2026 r. będą miały istotne znaczenie porządkujące dla rynku ubezpieczeniowego w Polsce. Choć nie stanowią źródła powszechnie obowiązującego prawa, w praktyce wyznaczą standardy oczekiwane przez organ nadzoru w zakresie dystrybucji ubezpieczeń i wpłyną na organizację procesów sprzedażowych w zakładach ubezpieczeń oraz ich współpracę z pośrednikami. Ich wdrożenie powinno przyczynić się do ujednolicenia praktyk rynkowych, zwiększenia transparentności oraz wzmocnienia ochrony klientów, a jednocześnie może wymusić istotne zmiany organizacyjne i produktowe po stronie zakładów ubezpieczeń, szczególnie w obszarze projektowania produktów i oceny ich wartości dla klienta.

Mateusz Kosiorowski, adwokat, Anna Szczęsna, praktyka ubezpieczeniowa kancelarii Wardyński i Wspólnicy